Ontnugtering

Flenters beskryf vanaand formele militêre etes met sy gebruiklike presisie en humor. Dit laat my terugdink aan my eie ervaring van die weermag. Ek het in 1988 my studies voltooi, en kon die weermag se “roeping” nie langer verontagsaam nie. Hier pik ek weer vanaand in die bittersoet opdrifsels van my geheue rond soos ‘n strandloper.

Ek het saam met my klasmaats uit Onderstepoort tussen ‘n klomp dokters, tandartse, aptekers en dergelike beroepe opgetrek na Klipdrif in Potchefstroom. Ons was op pad om Medics te word in ‘n onseker dog interessante tyd in ons land. Die vorige regering was aan die uitrafel, en die nuwe bedeling het op die horison gewink. Uit ons oogpunt het die toekoms maar donker gelyk. Terselfdertyd het ons geweet dat baie min van ons enigsins by die grensoorlog betrokke sou raak.

Ek was 24 jaar oud en ons korporaal nie ‘n dag ouer as 18 nie. Die mannetjie en sy jong PF luitenant het die formele gesag van die weermag en die owerhede verteenwoordig, en ons klomp relatiewe “ou” manne het intellektueel en strategies vir hulle ore aangesit. Ons was egter terdeë bewus van hulle probleem: vir hulle was dit ‘n beroepskeuse, en vir ons ‘n lastigheid om daar te wees. In goeie militêre tradisie is daar dus alliansies en ooreenkomste bereik. Ons peleton het “gespark” as daar enige ander range naby was, en as ons agter om die gebou marsjeer het dinge ‘n bietjie minder formeel verloop.

Dit is vir my moeilik om hierdie tyd te onthou sonder die vraagstuk: Waarvoor was ons eintlik daar? Die opleiding is binne drie maande afgehandel. In daardie paar weke het ons terselfdertyd die basiese opleiding en ‘n baie afgewaterde offisiersopleiding ingewurg. Vir my was dit ‘n ontnugtering. Ons het basies ons tyd gemors. Die enigste doel van die opleiding sover ek kon vasstel was om ons so ‘n bolangse inlywing te gee in militêre tradisie en protokol, sodat ons darem nie ons name heeltemal toffie hoef te maak waar hulle ons ookal heen pos nie. En boonop het  baie van my klasmaats, wat op universiteit heel voorbeeldige karakters was, in die weermag heeltemal uitgerafel. So asof die lewe wat hulle daar gelewe het glad nie saak gemaak het nie. My oë het oopgegaan. Die waarheid maak seer, maar dit was ook seker goed.

Ek het nie besef dat die aanvang van diensplig die laaste twee jaar van ons lewe in Suid-Afrika ingelui het nie. My toekomsplanne het glad nie die buiteland ingesluit nie. En tog, hier staan ek nou, amper twintig jaar later, en die rukkie in die weermag is die wankelrige spanbruggie tussen twee baie hoë kranse, die ou Suid-Afrika en ‘n lewe hier in Engeland. Die probleem is, pas nadat ons oor die bruggie geloop het, het die vloed van die nuwe bedeling in Suid-Afrika afgekom en daardie ou tou-en-plankstruktuurtjie soos garingdraadjies en vuurhoutjies in die canyon afgespoel.

Weet jy, al die jare het ek my dienspligjare in ‘n kelder in my geheue toegemessel. Hier kap ek nou met my badza aan die sement en klippe in die deur. Dis eintlik ‘n landbou-impliment, nie regtig geskik vir die takie nie. En tog is dit asof daar ‘n dringendheid is. Hierdie is die enigste stukkie gereedskap wat ek tot my beskikking het. Ek moet gaan kyk wat daar binne aangaan…