Tsamma?

Ek het lankal vrede gemaak met die “bly-of-gly” debat en my eie gedagtes gedag. Nou’t murphmuurprop dit weer kom oopkrap deur ‘n aanhaling op sy blog.

Toe, wat maak ‘n mens daarmee? Murph se vriend spekuleer dat dit beter is om jou bek te hou oor Suid-Afrika se probleme as jy in die buiteland sit en nie self iets daadwerkliks daaraan wil/kan doen nie. Ek’t toe maar gou-gou ‘n eiertjie gaan lê op die blog, maar intussen bly my gedagtes besig met hierdie idee.

Eers moet ek my konteks bring: Ons is landuit in 1990, voor die 1994 verkiesing, en die omwenteling in Suid-Afrika. Ons het nie landuit gevlug nie, slegs ‘n werkie hier kom soek om die studieskuld af te betaal. Die beginjare was bietjie swaar, veral omdat die telefoonoproepe huis toe so duur was en my eerste werk nie juis ‘n sondagskoolpiekniek nie. Ek is seker die meeste “glyers” is hiermee goed bekend.

Tog was ons reeds in daardie tyd gesteld daarop om deel te raak van ons nuwe samelewing. Ek het in ‘n koor gesing en die fantastiese ervaring gehad om onder andere Verdi se Requiem in die Guildford- en Chichester katedrale te sing, saam met 200 ander musikante, party al die pad uit Holland. Niks kan ‘n mens voorberei op die amper gewelddadige effek wat die “Dies irae” met sy donderende stortvloed van klank op jou liggaam het nie. Dit, wat jou soos ‘n stroomversnelling meesleur, en jou uitgemergelde siel in ‘n amper oorverdowende vakuum van stilte op die oorkantse wal van die rivier uitspoeg as die laaste note wegsterf. Dis baie beter as ‘n sessie in die gim.

Ons het London toe gery vir die Suid-Afrikaanse kerk, maar baie gou besef ons moet plaaslik inskakel. Dus het ons ‘n telefoonboek gevat en die dominees gebel, en toevallig in ‘n heel ander kerkstroom beland, waar ons nou nog gelukkig is. Dit gaan om die gemeenskap. Die mense het ons aanvaar al het hulle oorspronklik gedink ons is “refugees” en vir ons komberse aangedra. Saam met ons nuwe vriende het ons geleer om gebrande worsies, hamburgers en hoendervlerkies op brikette gebraai, te eet. Ons het saam gaan kamp en pret gehad. Hulle het hulle verwonder aan ons vreemde gewoontes en snaakse kosse, maar tog huiwerig kom proe.

Suid-Afrika se politiek het in die agtergrond vervaag, alhoewel ons tog met groeiende verwondering en ‘n groot trots die 1994 verkiesing meegemaak het en Mandela se eerste toespraak met ‘n knop in die keel geluister het. ‘n Nuwe, grondwetlike, vrye nasie.

Natuurlik is dinge ver van ideaal vandag. Ek’t veral nou met die bloggery die voorreg om weer ‘n bietjie in te skakel op my land van oorsprong. En gelukkig weerspieël die blogs ‘n hele spektrum van opinies en word hulle so meesterlik weergegee.

Ook hier het ons weer ‘n paar Suid-Afrikaanse vriende raakgeloop, by wie ons ‘n bietjie kuier, en kan gesels sonder om dinge te moet verduidelik. Ons maak soms ons eie biltong en gooi Miesies Balls se blatjang oor ons steak’n kidney pie. Ons het Skype, en Facebook, en telefoonoproepe na Suid-Afrika is nou so goodkoop dat ons sommer ‘n uur met ons geliefdes kan klets.

Die wêreld voel deesdae soos drywende ys. Een oomblik spring jy sommer oor die krake. Anderdag dryf ‘n snerpende ideologiese wind jou sommer myle weg van jou medemens. Dan is dit maar weer jou buurman op wie jy aangewese is, hy wat op dieselde stukkie ys saamdryf. 

En dis hoe ek by die Tsamma uitgekom het. Dis mos maar waar my hart is, in die woestyne van my herkoms. En tog het ek dit al die jare misverstaan, en sodoende vrede gemaak met die potplant-model. Ons is in Suid-Afrika opgetel en hier staangemaak. Nou moet ons maar vrede maak met die plaaslike plantluise. Toe nie.

Uiteindelik het die waarheid by my begin posvat, dat my wortels maar kan bly waar hulle hoort, terug in die Kalahari. Ek is nie ‘n potplant nie, eerder ‘n rankplant. Miskien ‘n tsamma, wat sy arms ver en wyd laat kronkel, en in die felle middagson ‘n waatlemoentjie kan uitstoot sodat mens en dier se dors geles kan word.

Hopelik.

Of is ek ‘n aarbeirank, wat sy worteltjies orals neerplak, en waar jy hom probeer skuif kry jy hom dalk nog weer uit die grond gelig, maar stukkies grond kom saam. En sy stam gaan jy wragtig nie gebreek kry nie. Vir hom moet jy omtrent met ‘n mes of ‘n sker afsny.